فهرست مطالب
چکیده :.. 6
فصل اول.. 8
كليات.. 8
مقدمه :.. 9
بیان مسئله :.. 13
اهمیت و ضرورت مسئله :.. 14
اهداف پژوهش:.. 14
اهداف این پژوهش عبارتند از
:.. 14
سئوالهای پژوهشی :.. 15
فرضیه های پژوهشی:.. 15
تعریف متغیرهای پژوهش:.. 15
فصل دوم.. 17
ادبيات و پيشينه تحقيق.. 17
پیشینه تحقیق:.. 18
تاریخچه:.. 18
روند تکنولوژی آموزشی در ایران:.. 19
جهان سوم و تکنولوژی:.. 21
فلسفه تکنولوژی آموزشی:.. 22
یک: مرحله استفاده از ابزار
و وسایل.. 23
دو: مرحله استفاده از مواد
دیداری- شنیداری و ابزارهای آموزشی.. 23
سه : مرحله طراحی نظام های
درسی:.. 23
چهار: طراحی نظام های آموزشی
:.. 24
پنج:مرحله نظام های اجتماعی:.. 24
چارچوب مفاهیم تکنولوژی آموزشی:.. 25
چارچوب مفاهیم تکنولوژی آموزشی
به شرح زیر می باشد:.. 25
مفهوم اول (
12T1'>
E).. 25
مفهوم دوم (
12T2'>
E).. 25
مفهوم سوم (
12T3'>
E).. 25
دسته بندی ابزارهای آموزشی:.. 27
الف:کار افزارهای ناملموس
(نابساویده).. 28
موقعیتهای آموزشی از موارد
زیر تشکیل می شود:.. 29
ب: شنیداریها: از رسانه های
شنیداری می توان به موارد زیر اشاره کرد: 30
2- سخت افزارها(رسانه های
سنگین) HARD WARES. 31
نقش فن آوری های جدید در آموزش
و پرورش.. 32
1-..................................................................................................................................... یادگیری.. 32
2- تدریس.. 32
3- برنامه
درسی……………….. 32
الف: مهارتهای ارتباطی.. 33
ب: مهارتهای مشکل گشایی.. 33
ج: مهارتهای کاوشگری.. 33
د: مهارتهای بنیادی.. 33
ه:مهارتهای تفکر انتقادی.. 33
4-کلاسهای درسی.. 33
5-ارزیابی……….. 34
6-تکنولوژی آموزشی........... 35
7-برنامه تربیت معلم.. 35
8-آموزش مداوم برای معلمان ضمن خدمت………….. 35
پژوهشهایی که در داخل صورت
گرفته است... 44
سوالها و پاسخها:.. 44
2- واشقانی فراهانی ماشاالله:.. 45
3- مشفق آرانی بهمن:.. 47
4- مهربان رضا:.. 48
5- شاه کرم ابوالفضل:.. 49
نتایج:.. 50
نیروی انسانی.. 50
برنامه ریزی.. 51
بودجه:.. 52
از بررسی پیشینه این پژوهش
می توان نتایج زیر را استخراج کرد:.. 52
فصل سوم.. 54
روش تحقيق.. 54
روش تحقیق:.. 55
جامعه ی آماری:.. 55
روش نمونه گیری:.. 55
ابزار جمع آوری اطلاعات
:.. 56
پایایی پرسشنامه:.. 57
نحوه نمره گذاری ابزارهای
پژوهشی :.. 59
روش های آماری :.. 62
فصل چهارم.. 63
تجزيه وتحليل داده هاي
آماري.. 63
مقدمه :.. 64
آزمون فرضیه ها :.. 69
نتیجه گیری :.. 84
فصل پنجم.. 106
نتايج و بحث.. 106
نتایج :.. 107
فهرست منابع :.. 110
چك ليست شماره يك.. 112
چکیده :
این تحقیق به منظور بررسی میزان استفاده از وسایل و مواد
آموزشی و آزمایشی و نقش آن در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در سال تحصیلی 89-1388 در
شهرستان خمین میباشد . جامعه مورد مطالعه در این تحقیق شامل مدیران، دبیران،
معاونان و دانش آموزان دوره متوسطه شاخه نظری است.
روش انجام این پژوهش توصیفی است که به صورت عملیات میدانی
صورت گرفته است در این پژوهش میزان استفاده از وسایل آموزشی در دبیرستانها ی
شهرستان خمین و نقش آن در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مورد بررسی قرار گرفت.
روش نمونه گیری برای انتخاب نمونه روش تصادفی خوشه ای مبتنی
بر انتخاب چند مرحله می باشد.
از بررسیهای انجام شده در این پژوهش نتایج زیر بدست آمد :
1 . در مدارس مورد مطالعه وسایل آموزشی مربوط به درس فیزیک،
شیمی و زیست شناسی با اهداف برنامه های این دروس هماهنگی کامل ندارند.
2 . از امکانات ، وسایل و فضای آموزشی موجود در مدرسه بطور
کامل استفاده نمی شود .
3 . وسایل آموزشی موجود در مدارس با تعداد دانش آموزان
تناسب کافی ندارد .
4 . معلمان در بکارگیری ابزار و وسایل آموزشی مهارت لازم را
دارند حتی میزان این مهارت از حد متوسط بالاتر است .
5 . با اینکه از لحاظ دارا بودن وسایل و لوازم آموشی بین
مدارس تفاوتهایی وجود دارد لیکن تاثیر اینگونه وسایل در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان
مشهود نبود .
6 . وجود مهارتهای بکارگیری از وسایل و لوازم آموزشی معلمان
تاثیر چشم گیری در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان آنها نداشته است .
7 . با وجود اختلاف در جنسیت معلمان زن و مرد از سطح مهارت
یکسانی برخوردار بودند .
8 . با وجود تشابه و همسانی ابزار و لوازم موجود در
دبیرستانهای دخترانه و پسرانه این دوگروه از پیشرفت تحصیلی متفاوتی برخوردار بودند
.
9 . وسایل آموزشی موجود در مدارس اکثرا کهنه و دارای نواقصی
هستند .
10 . از فضای آموزشی مدرسه بطور کامل استفاده نمی شود این
مطلب با نتیجه پژوهشی که آرانی انجام داد و در آن ذکر نمود که 80 درصدپاسخ دهندگان
اظهار داشته اند که فضای آموزشی مناسب در اختیار ندارند هماهنگ است .
11 . تجهیزات ایمنی و بهداشتی در آزمایشگاه ها ناقص هستند
یا اصلا وجود ندارند .
مقدمه :
پیشرفتهای شگرف در
عصر انفجار اطلاعات مدیون بهره گیری هماهنگ و بهینه از کلیه حواس انسان خصوصا حس
بینایی و شنوایی است زیرا حدود 88 درصد از یادگیری انسان توسط این دو حس صورت می
گیرد که نقش آنها در فرا گیری و تفهیم عمیق همراه با پایدار ماندن مطالب در ذهن
نسبت به سایر حواس بسیار بیشتر است.
چنین
فراگیری با ثباتی توسط این حواس ،نیازمند استفاده از وسایل و لوازم خاصی است که به
آن رسانه های آموزشی (ابزارهای آموزشی ) می گویند .تنوع این گونه ابزارها از طریق
اختراع و اکتشافاتی که صورت گرفته زندگی
بیشتر انسانها را در سراسر جهان بطور مستقیم و غیر مستقیم تحت نفوذ و تاثیر خود
قرار داده است به نحوی که شیوه زندگی تغییر یافته و اثرات آن برخوردها و ارتباطات
اجتماعی و رفتارهای مربوط به آن ،سنتها و آداب و رسوم و حیات تمدن بشری راتحت
تاثیر خود قرار داده و به آن شکل جدیدی بخشیده است.
اختراع رایانه ها
،ماهواره ها ،تلویزیون ،رادیو ،نمابر ،ویدئو و دیسک،تلفن های سیار و معمولی
مرزهایی را که زمانی افراد و فرهنگهای متفاوت جهان از نظر جغرافیایی،اقتصادی و
سیاسی جدا کرده بود از بین برده است و ارتباط میان انسانها را تسریع بخشیده
است.(قورچیان،نادرقلی1379).
وسایل آموزشی
،کلیه ادوات و اشیایی را شامل می شود که برای تفهیم بهتر و بیشتر آموزش به
فراگیران بکار می رود.معلمی که دردرس زیست شناسی از انواع مولاژ استفاده می کند از
این گونه وسایل برای بهتر و بهینه نمودن مفاهیم درس و انتقال آن به ذهن دانش
آموزانش استفاده کرده است در اینجا معلم نقش رسانه آموزشی دارد و مولاژ به عنوان
وسیله کمک آموزشی است. اگر در یک برنامه آموزشی تلویزیون از تخته و گچ استفاده
شود،تلویزیون نقش رسانه آموزشی و تخته و گچ نقش و سایل کمک آموزشی را ایفا نموده
است.(علی آبادی،خدیجه 1363).
تفاوت رسانه
آموزشی با وسایل کمک آموزشی در این است که رسانه آموزشی به عوامل ،وسایل یا ابزاری
گفته می شود که کل محتوای آموزش را به فراگیران منتقل می کند،در حالی که وسایل کمک
آموزشی شامل اشیاء ، وسایل و ابزاری است
که تنها در بخشی از آموزش از آنها استفاده می شود.(علی آبادی،خدیجه،1363)
اگر در یک دوره
آموزشی محتوا، وسایل انتقال محتوا و معلم به عنوان یک رسانه و گیرنده محتوا (دانش
آموز) مشخص باشد، آموزش به صورت کامل قابل اجرا است. چنانچه هر یک از عوامل فوق
وجود نداشته باشد، تحقق آموزشی غیر ممکن می شود. پس می توان گفت وسایل کمک آموزشی
و رسانه آموزشی ،انتقال محتوا را به فراگیران آسان می سازد.
بدین ترتیب می
توان نتیجه گرفت که وجود وسایل کمک آموزشی می تواند میزان یادگیری را بالا ببرد و
هر کدام از انواع مواد و وسایل کمک آموزشی نقش بسزایی در تدریس و یادگیری
دارند.(علی آبادی،خدیجه1363 )
محققان و
دانشمندان تعلیم و تربیت بر آنندتا از راه پژوهش نقش بیشتر این گونه مواد و
تجهیزات مربوط به آنها را در امر آموزش آشکار سازند تا در اختیار مربیان و مسئولان
امور آموزشی قرار دهند.
بر اساس بررسیها و
مطالعات بعمل آمده نقش مواد و تجهیزات آموزشی این گونه تقسیم شده است:
1-این گونه مواد و
وسایل چارچوب قابل لمسی را برای تفکر ایجاد می کنند.
2-توجه و علاقه
فراگیران را جلب می کنند.
3-یادگیری را
سریعتر و بهتر می کنند.
4-تجارب واقعی و
عینی را در اختیار فراگیران قرار می دهند.
5-موقعیت هایی را
در اختیار فراگیران قرار می دهند مانند:
- جریانات و
رویدادهایی که به علت کندی حرکت بررسی جزئیات آنها امکان پذیر نیست مثل فیلمبرداری
و نمایش باز شدن گل که با استفاده از تکنیک فیلمبرداری امکان پذیر می شود.
-جریانات و
رویدادهایی که به علت سرعت حرکت، بررسی آنها با دشواری صورت می گیرد نظیر بال زدن
حشرات و پرندگان که با استفاده از تکنیک فیلمبرداری سریع قابل مشاهده و مطالعه
است.
-آنچه به دلیل حجم
زیاد و سنگینی وزن ویا عدم قابلیت انتقال ، آوردنش به کلاس درس مقدور نیست، مثل
تاسیسات پالایشگاهها ، کارخانه ها ، ماشین های بزرگ و ... با وسایل کمک آموزشی
نظیر فیلم ، عکس و اسلاید قابل نمایش و بررسی است.
- آنچه به علت کمی
حجم و کوچکی اندازه، مطالعه جزئیات آن بدون چشم مسلح امکان پذیر نیست نظیر
میکروبها و موجودات ذره بینی دیگر قابل مشاهده می شود.
- آنچه به دلیل
بعد زمان و مکان قابل دسترسی نیست، نظیر نحوه تشکیل جلسات سازمان ملل و یا زندگی
ایرانیان در اعصار گذشته قابل مطالعه می شود.
- آنچه به طور کلی
در شرایط عادی دسترسی به آن مشکل و تا حدی غیر ممکن است مثل بررسی ساختمان
اندامهای داخلی بدن و جریان خون در رگها با کمک این گونه وسایل قابل مشاهده و
بررسی است.(احدیان،محمد،1378)
تهیه و ساخت انواع
مولاژها ، ماکت ها و یا رسم تصاویر آنها نیز می تواند نقش وسایل کمک آموزشی را در
تفهیم بهتر مطالب به فراگیران نشان دهد. البته تهیه این گونه وسایل و لوازم و
تجربه و هدایت معلمان به عنوان راهنمایان فراگیران در این زمینه بسیار با اهمیت
است و باید با هدف و با فلسفه خاص خود باشد.(احدیان،محمد،1378)
معلم باید با
استفاده از این گونه وسایل و ابزارها در انتقال بهتر مفاهیم و اطلاعات بکوشد تا
بتواند انسانهایی دانا و توانا برای رویارویی با مسائل زندگی و در بر خورد با
مسائل جهانی که پیوسته و به سرعت در حال رشد و دگرگونی است، تربیت نماید.
در این راستا
بکارگیری وسایل و لوازم آموزشی برای آموزش بسیاری از دروس علوم پایه از قبیل فیزیک
شیمی و زیست شناسی در دوره متوسطه رشته علوم تجربی ضروری است. البته اداره آموزش و
پرورش شهرستان خمین نسبت به تهیه وسایل و تجهیزات مدارس اقدام کرده است که هزینه
های هنگفتی را در برداشته است.هرچند تاثیر این گونه وسایل در فرآیند آموزش و
یادگیری دانش آموزان بر کسی پوشیده نیست ، لیکن بررسی میزان این تاثیر در افزایش
یادگیری دانش آموزان مورد توجه و لازم است در این پژوهش نیز به دنبال بررسی میزان
استفاده و تاثیر لوازم آموزشی در افزایش بهره وری می باشیم .چنانچه میزان استفاده
و تاثیر این متغیرها در یادگیری بیشتر مشخص گردد نسبت به پیگیری و تامین احتیاجات
مدارس و دبیران محترم اقدامات جدی تری بعمل می آید.
ما در دنیایی
زندگی می کنیم که هیچ یک از معلمان به تنهایی قادر نیستند با تغییرات موجود حتی در
رشته های تخصصی پیش بروند.تنها راه جبران فاصله سرعت تحولات و عقب ماندگی انسان
سودجویی از وسایل منطقی است که تکنولوژی نوین در اختیار ما قرار می دهد.
اصولا در هر جامعه
ای از معلمان انتظار می رود که در امر
توسعه و رشد جامعه خود پیشگام باشند.
در این مسیر آنها
باید هر گونه کشف ویا اختراع وسیله جدید زندگی را به اطلاع دانش آموزان خود
برسانند و در صورت نداشتن دسترسی به اختراعا ت و اکتشافات حداقل الگو و یا تصاویر
آنها را در معرض نمایش قرار دهند زیرا که سرعت، دقت و سهولت هر سه برای پیشرفت
مورد توجه اند. در بعضی از دروس دوره متوسطه مثل فیزیک ،شیمی و زیست شناسی که
دارای زمینه و پایه های علمی هستند عمق و
دقت یادگیری همراه با سرعت و سهولت در فرآیند یادگیری مورد توجه دست اندرکاران
تعلیم و تربیت کشورمان است.
اداره آموزش و
پرورش شهرستان خمین نیز به جهت سهولت ، دقت و سرعت یادگیری و در نهایت پیشرفت و
انگیزه تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه همه ساله مخارج زیادی را برای تهیه و ارسال وسایل کمک آموزشی
به مدارس هزینه می کند. حال می خواهیم بررسی کنیم آیا مدارسی که این گونه وسایل به
آنها ارسال شده است در مقایسه با مدارسی که این گونه وسایل را کمتر در اختیار
دارند از نظر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تفاوتی در وضعیت های مشابه و یکسان دارند
یا خیر؟و سئوال بعد این که آیا مدارسی که چنین وسایلی را در اختیار دارند معلمان
مربوطه آنها را مورد استفاده قرار می دهند یا خیر؟و در یک کلام آیا مدارسی که این
گونه وسایل را دارند استفاده بهینه از آن
می کنندیا خیر؟و سرانجام نارساییهای موجود د ر این زمینه کدامند؟
یکی از اهداف مهم
تعلیم و تربیت ، آماده نمودن افرادی دانا و توانا برای مقابله با مسائل زندگی
اجتماعی و مشکلا ت داخلی و خارجی کشور است که سریعا در حال تحول ،دگرگونی و ازدیاد
است.
اهمیت استفاده
صحیح و بجا از وسایل آموزشی در جهت تقویت
تحصیلی دانش آموزان به جهت موارد زیر تشدید می شود:
الف-افزایش روز افزون
تعداد افراد واجب التعلیم
ب-کمبود معلمان
آگاه و دلسوز و علاقمند
ج-فقدان بودجه
کافی
د-انفجار اطلاعات
ه- رقابتهای
المپیادی در رشته های مختلف خصوصا علوم پایه در بین کشورها
1-مطالعه و تعیین
میزان استفاده از وسایل آموزشی که در اختیار مدارس قرار داده شده است.
2-بررسی تاثیر
کاربرد وسایل آموزشی موجود در مدارس بر
پیشرفت تحصیلی دانش آموزان .
3-شناسایی تنگناها
و کاستی های موجود و ارائه پیشنهاد های اصلاحی .
1- وسایل آموزشی ارسال شده به مدارس تا چه اندازه با نیازهای
آموزشی آنان تناسب دارد؟
2- مدارس تا چه اندازه در بکارگیری ابزارهای موجود اصول و فنون
کاربرد صحیح این ابزارها را بکار می بندند و از آنها استفاده بهینه بعمل می
آوردند؟
3- تا چه اندازه استفاده از این ابزارها در پیشرفت تحصیلی دانش
آموزان موثر بوده است؟
4- آیا مهارت معلمان زن و مرد در کاربرد وسایل آموزشی یکسان
است؟
5- آیا تاثیر احتمالی تکنولوژی آموزشی د رپیشرفت تحصیلی دختران
و پسران یکسان است؟
1- وسایل آموزشی موجود در مدارس با نیازهای آموزشی و امکانات
مدارس هماهنگی دارد.
2- معلمان مهارت لازم برای استفاده بهینه از ابزارهای آموزشی را
دارند.
3- بین استفاده بهینه از وسایل آموزشی و پیشرفت تحصیلی دانش
آموزان رابطه وجود دارد.
4- میزان مهارت معلمان زن و مرد در کاربرد وسایل آموزشی یکسان
است.
5- تاثیر وسایل آموزشی در پیشرفت تحصیلی دختران و پسران یکسان است.
تعریف متغیرهای پژوهش:
متغیر مستقل
،تکنولوژی آموزشی و متغیر وابسته ،پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است.
1- وسایل آموزشی : شامل
کلیه وسایل و ابزارهایی است که اداره آموزش و پرورش در اختیار آموزشگاهها قرار
داده است. (احدیان ،محمد،1378)
2- استفاده بهینه : یعنی داشتن مهارت عملی برای به کارگیری
وسایل آموزشی بر اساس فنون و روشها ی تکنولوژی آموزشی.(علی آبادی،خدیجه ،1363)
3- پیشرفت تحصیلی دانش آموزان : نمره های امتحان پایانی آنان در
امتحانات رسمی است.
4- تکنولوژی آموزشی: عبارت است ازآگاهی ها و مهارت های علمی که
شامل روش سیستماتیک ،طراحی،اجرا و
ارزشیابی کل فرآیند تدریس و یادگیری بر مبنای هدفهای به خصوص و بر اساس پژوهش در
یادگیری و ارتباط انسانی و بکارگیری ترکیبی از منابع انسانی و مادی برای ایجاد
یادگیری عمیق و پایدار است. (علی آبادی،خدیجه ،1363)
5- رسانه : به کلیه
امکاناتی اطلاق می شودکه می توانند شرایطی را در کلاس بوجود آورند که تحت آن شرایط
شاگردان قادرند اطلاعات ،رفتار و مهارتهای جدیدی را با درک کامل بدست آورند.
با این تعریف ،
معلم ، کتاب درسی ، فیلم ، تخته سیاه ، گردش علمی و آنچه که در اطراف شاگردان وجود
دارد رسانه به حساب می آید.(لطفی پور،شهناز،1378)
فهرست منابع :
احدیان محمد . مقدمات تکنولوژی آموزشی نشر و تبلیغ بشری1378 .
اکبری ابوالقاسم . جزوه روش تحقیق وماخذ شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن 1375 .
دئیس دانا . کاربرد تکنولوژی آموزشی در تدریس و یادگیری (ترجمه)ماهنامه تکنولوژی آموزشی1364 .
رئوف علی . درسمایه ی تکنولوژی آموزشی انتشارات ومدرسه چاپ اول پاییز 1377 .
جی . ایس . ملد استاد .کاربرد رسانه ها در کلاس درس ترجمه دو اقتباس علا الدین اطهری راد. ماهنامه ی رشد تکنولوژی شماره ی 2،3و4سال 77-1376 .
سلطان قرائی خلیل. ضرورت و اهمی تکنولوژی آموزشی هدف و فلسفه آن، رشد تکنولوژی آموزشی 1373 .
ستاد انقلات فرهنگی . برنامه و سر فصلهای دروس کارشناسی علوم تربیتی رشته تکنولوژی آموزشی 1363 .
شاه کرم ابوالفضل.بررسی وضع موجود مطلوب کاربرد رسانه ها ی آموزشی در دروه متوسط نظام جدید در سال1375 .
شریفی حسن پاشا و شریفی نسرین . روشهای تحقیق در علوم رفتاری، انتشارات سخن1380 .
فردانش هاشم .مبانی نظری تکنولوژی آموزشی ، انتشارات سمت 1375 .
فورچیان نار قلی .جزئیات روشهای تدریس ، انتشارات فرا شناختی اندیشه 1379 .
لطفی پور شهناز . رشد تکنولوژی آموزشی انتشارات کمک آموزشی وزارت آموزش و پرورش دوره ی چهاردهم اسفند78-1377 .
مشفق آرانی بهمن .پایان نامه کارشناسی ارشد تحت عنوان «اثر بخشی کاربرد مفاهیم و اصول تکنولوژی آموزشی در کارآیی تدریس معلمان » مدرسه عالی تلویزیون و سینما 1359 .
مشفق آرانی بهمن .ستاد انقلاب فرهنگی ، برنامه و سر فصلها ی دروس دوره کارشناسی علوم تربیتی تکنولوژی 1363 .
مشفق آرانی بهمن .ارزشیابی برنامه ، محتوا ، امکانات آموزشی اجرایی درس تولید و کاربرد مواد آموزشی1372 .
مهربان رضا .بررسی میزان کاربرد تکنولوژی آموزشی در رشته های مختلف تحصیلی دوره متوسطه استان سمنان در سال تحصیلی 1374 .
معتکف منصور .فصلنامه خبری شورای تحقیقات، پژوهشنامه آموزشی طرح مدیریت و ساماندهی تکنولوژی آموزشی در نظام آموزشی پیش از متوسطه در ایران دانشگاه تگزاس. آوستین 1399.
واشقانی فراهانی ماشاالله . بررسی موانع بهره گیری از تکنولوژی آموزشی در فرایند تدریس و یادگیری از دیدگاه دبیران مدارس راهنمایی شهر اراک 1372 .
این پروژه ۱۱۷ صفحه داشته و ضوابط و قوانین پایان نامه بصورت کامل در آن رعایت گردیده شده است. مناسب برای مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد
با سلام خدمت همه ی ایرانی هایی که به ایرانی بودنشان افتخار می کنند...