تعلیم وتربیت ، تحلیل محتوای کتب درسی دوره آموزش ابتدایی 354 صفحه
فهرست مطالب
عنوان صفحه
جدول شماره(1-1)توزیع فراوانی و درصد محتوی کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 77
جدول شماره(1-2)توزیع فراوانی و درصد محتوی کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 78
جدول شماره(1-3)توزیع فراوانی و درصد محتوی کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 79
جدول شماره(1-4)توزیع فراوانی و درصد محتوی کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 79
جدول شماره(1-5)توزیع فراوانی و درصد محتوی کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 80
جدول شماره(1-6)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 81
جدول شماره(1-7)توزیع فراوانی و درصد محتوی کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 81
جدول شماره(1-8)توزیع فراوانی و درصد محتوی کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 82
جدول شماره(1-9)توزیع فراوانی و درصد محتوی کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک ماده درسی. 83
جدول شماره(1-11)توزیع فراوانی و درصدکتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 84
جدول شماره(1-12)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 85
جدول شماره(1-13)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 86
جدول شماره(1-14)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 86
جدول شماره(1-16)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 88
جدول شماره(1-17)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 88
جدول شماره(1-18)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 89
جدول شماره(1-19)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 90
جدول شماره(1-20)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش امامت به تفکیک ماده درسی. 90
جدول شماره(1-24)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش توحیدبه تفکیک ماده درسی. 93
جدول شماره(1-25)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش توحیدبه تفکیک ماده درسی. 94
جدول شماره(1-26)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش توحیدبه تفکیک ماده درسی. 95
جدول شماره(1-27)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش توحیدبه تفکیک ماده درسی. 95
جدول شماره(1-28)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش توحیدبه تفکیک ماده درسی. 96
عنوان صفحه
جدول شماره(1-29)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش توحیدبه تفکیک ماده درسی. 97
جدول شماره(1-30)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش توحیدبه تفکیک ماده درسی. 97
جدول شماره(1-31)توزیع فراوانی و درصدکتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 98
جدول شماره(1-32)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 99
جدول شماره(1-33)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 100
جدول شماره(1-34)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 101
جدول شماره(1-35)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 101
جدول شماره(1-36)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 102
جدول شماره(1-37)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 103
جدول شماره(1-38)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 103
جدول شماره(1-39) توزیع فراوانی و درصدکتب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 104
جدول شماره(1-40 ) توزیع فراوانی و درصد تب درسی دوره ابتدایی به آموزش عدل به تفکیک ماده درسی. 105
جدول شماره(1-41)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک ماده درسی. 105
جدول شماره(1-42)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک ماده درسی. 106
جدول شماره(1-43)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک ماده درسی. 107
جدول شماره(1-44)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک ماده درسی. 107
جدول شماره(1-46)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک ماده درسی. 109
جدول شماره(1-47)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک ماده درسی. 109
جدول شماره(1-48)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک ماده درسی. 110
جدول شماره(1-50)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک ماده درسی. 111
جدول شماره(2-1)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش معاد به تفکیک پایه تحصیلی. 113
عنوان صفحه
عنوان صفحه
جدول شماره(2-43)توزیع فراوانی و درصد کتب درسی دوره ابتدایی به آموزش نبوت به تفکیک پایه تحصیلی. 155
نمودارشماره(3-3)توزیع متقاطع فراوانی و درصد مولفه توبه به تفکیک کتب درسی و پایه تحصیلی. 166
عنوان صفحه
عنوان صفحه
عنوان صفحه
عنوان صفحه
مقدمه
«من ذکر الله استبصر»
هرکه یاد کند خدا را بینا گردد،یعنی براه راست و حقایق
رشد همه جانبه کودکان در زمینه های مختلف جسمی،ذهنی،عاطفی،اجتماعی ، معنوی و مذهبی هدف اصلی آموزش و پرورش است. بویژه روند اجتماعی شدن آنها و بخش عمده ای از فرایند عرفان و تصوف بصیرت و معرفت شناسانه یا شناخت سانه که مراد از آن نیروی نهانی به قوه ی قلبی شناسنده حقیقت است (معین)؟
صفت بصیرت از صفات خداوند است،روشن است که خداوند جسم نیست وچشمی بسان ما برای خداوند وجود ندارد تا از طریق آنها مبصرات را ببیند.پس قطعاٌ مراد از این صفت دیدن متعارف نیست بلکه مراد از بصیر بودن،علم به مبصرات داشتن است.با این توسعه در مفهوم بصیرت به خوبی روشن است که این صفت به صفت «علم» بازگشت می کند و صفاتی در عرض علم محسوب نمی شوند.پس وقتی می گوییم خداوند بیناست یعنی از دیدنیها آگاه است.این صفت به کرات در قرآن کریم و نهج البلاغه و کتب دیگر ذکر شده است.کاربرد عملی این صفت در کتب درسی جهتی هدفدار و منطقی به عملکرد دانش آموزان ومعلمین عطا می کند.لذا ملا صدرا می فرماید:به اهل بصیرت پوشیده و نهان نیست که در معرفت و حکمت الهی لذتی است فوق تمام لذائذ و کسی که ترک معرفت حق تعالی را درک نکند و نفهمد که در ترک معرفت حق رنج و عذابی است در دل او فطرت عمیق نورانی پیدا نشده است ، یعنی بصیرت باطنی پیدا نکرده است .
در جهان امروز دانش و تکنولوژی در حال تغییر سریع می باشد و این امر مشکلات عدیده ای بر سر نظامهای آموزش و پرورش جهان قرار می دهد یکی از مهمترین آنها پاسخ به این سؤال است که دانش آموزان در مدرسه چه باید بیاموزند تا با آموخته های خود بتوانند برای زندگی در دنیای متحول فردا آماده شوند.بر این اساس می توان گفت یکی از مسائل اساسی در تدوین و تنظیم برنامه های درسی که همواره برنامه ریزان درسی با آن مواجه بوده اند،انتخاب محتوی مناسب برای رسیدن به اهداف متعالی بوده است . با این وضعیت تحلیل محتوی کتب درسی می تواند راهگشای حل بسیاری از مشکلات باشد چرا که محتوا یک وسیله و ایده منطقی است و آنچه بوسیله محتوا تحقق خواهد یافت هدف است . (ملکی ،1374: 54 )
کتب درسی نقش مهمی در ساختار و فعالیتهای روزمره تدریس و کلاس درس ایفا می نمایند.کتاب درسی ابزاری است معلم آن را برای برانگیختن دانش آموزان و دادن حداکثر آگاهی و درک و فهم درباره یک مسئله یا موضوع مورد استفاده قرار می دهد تا برای سطوح مختلف دانش آموزان مناسب باشد.(فتحی و سایرین :7)
بنابراين با توجه به اينكه يكي از اهداف و وظايف آموزش و پرورش انتقال فرهنگ و بالا بردن سطح آگاه مي باشد و به تعبيري آموزش و پرورش به موازات وظايف تخصصي خود تربيت اجتماعي يا جامعه پذيري داشن اموزان را نيز به عهده دارد مي توان گفت كه تحليل محتوي كتب درسي به لحاظ معرفي بصيرت و همچنين در مقوله شخصيت انساني با توجه به اينكه شخصيت هر انساني در گرو عقايد اوست و هويت حقيقي هر جامعه و ملتي را بايستي در فرهنگ و اعتقادات آنان جستجو كرد.چرا كه در فرايند تعليم و تربيت علاوه بر هدف هاي كتب درسي مجموعه اي از هدف هاي اساسي وجود دارد كه به يك درس پايه يا دوره تحصيلي خاص منجر نمي شود بلكه بايد در همه ابعاد و رويدادهاي تربيتي مورد توجه قرار گيرد بنابراين در اين پژوهش سعي بر آن است كه كتب درسي دوره ابتدايي به لحاظ توجه به نقش بصيرت حول محور اصول عقايد تحليل محتوا قرار گیرد.
محتوا باید مبتنی بر یافته های یا واقعیتهای علمی،تأیید شده و عاری از خطا باشد.محتوا باید در صورت ساده سازی صحت خود را حفظ کند.در عین حال،محتوا باید از ایجاد اضافه بار شناختی برای یادگیرندگان بر حذر باشد و زمینه معنادار ساختن یادگیری را فراهم آورد(فتحی و سایرین :158 ).
منابع
دکتر معین، محمد ، فرهنگ مفارسی ج1
ملکی، حسن (1374) ، الگوی برنامه ریزی درسی، تهران ، نر سمت
ملکی ، حسن، برنامه ریزی درسی، تهران، نشر اندیشه نو
فتحی، لورسن واجاره گه، دکتر محمر آقا زاده (1386) راهنمای تالیف کتابهای درسی
آیت ا... جوادی آملی ، تفسیر موضوعی ج 11
خلخالی ، مرتضی (1351) مراحل دو گانه تهیه معنوی کتب درسی ، تهران، دفتر تحقیقات و برنامه ریزی.
بحرانی ، محمود (1382) تحلیل محتوی کتب دوره ابتدایی از لحاظ مفاهیم دینی و اخلاقی ، سازمان آب استان لرستان
کولینجر، فرد (1377) مبانی نظر پژوهشی در علوم رفتاری، ترجمه حسن پاشا شریفی ، تهران، نشر آوای نور
دائره المعارف شیخ جمعی از محققان ج 3
طریقی، الشیخ فخر الدین، مجمع البحرین ، چاپ دوم، 514.8 . ق 1366 ه ش تحقیق سید احمد حسینی
مصطفوی، شیخ حسن التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهیان، نشر سازمان چاپ و انتشارات ، چاپ اول، 1416 هـ ق – سال 1374 هـ ش
راغب اصفهانی،حسین،المفردات فی غریب القرآن،ناشر: المکیه المرتضویه، نوبت چاپ: دوم پاییز 1362- چاپخانه خورشید.
مکارم،شیرازی، تفسیر نمونه ج1، تهران: دار الکتب الاسلامیه 1366 -1353 هـ ش
الکلیتی الرازی، ابی جعفر بن یعقوب بن اسحاق، اصول کافی، ترجمه و شرح
حاج سید هاشم رسولی ،تهران، دفتر نشر فرهنگ اهل بیت (ع)
پژوهشگاه موزه دانشگاه
با سلام خدمت همه ی ایرانی هایی که به ایرانی بودنشان افتخار می کنند...