فهرست

چکیده : 3

مقدمه : 4

1 . مفهوم شناسی. 8

1 ـ 1 . معنای لغوی استصناع. 8

2 ـ 1 . معنای اصطلاحی استصناع. 8

2 ـ ارکان استصناع. 9

1-2 طرفین قرارداد. 9

2-2  ایجاب وقبول. 9

3-2 موضوع استصناع. 9

4-2 عوض... 10

5-2  مدت عقد. 10

نکاتی در مورد استصناع : 10

3 ـ شباهت ها و تفاوت های استصناع با سایر عقود. 12

1-3 - استصناع و بیع. 12

2-3 ـ  استصناع وبیع سَلَف... 12

3-3-  استصناع واجاره اشخاص... 13

4ـ 3ـ  استصناع وجعاله خاص... 13

4 ـ صحت عقد استصناع. 13

5 ـ  عقد استصناع از منظر حقوق ایران. 14

مقدمه :

قرارداد استصناع یا سفارش ساخت از قراردادهایی است که گرچه در گذشته به صورت محدود مورد استفاده قرار می گرفت ولی امروزه به صورت وسیعی کاربرد دارد . مثال ساده آن این است که فردی برای ساخت خانه اش با پیمنکار وارد مذاکره میشود و احیاناً مبالغی را به صورت نقد یا به صورت چک مدت دار در ابتدا به او می دهد تا ساخت خانه را آغاز کند .

سپس به تناسب پیشرفت کار یا مستقل ازآن ، بخش دیگری ازمبالغ را به او پرداخت می کند و باقی مانده را پس از اتمام کار و اطمینان از اتقان آن به پیمانکار می دهد  بدین ترتیب عقد استصناع  به پایان می رسد . از آن جا که نیاز، مادر اختراع است، این عقد از ابتدا به جهت نیاز طبیعی مردم به آن به وجود آمد. زیرا نیازها وتمایلات همه مردم درکیفیت کالای مورد نظر یکسان نیست.

 مثلاً کفشی که یک فرد با پای درشت، بدان نیاز دارد با کفش مورد نیاز یک انسان با پای متوسط متفاوت است وکفاش نیز برا ی تسهیل در فروش ، بیشتر اندازه متوسط راتولید می کند . همچنین انگشتر ، لباس ،خانه ،مغازه وکارگاه خاصی که افراد به جهت متفاوت در اندازه ، سلیقه و موقعیت وشرایط تقاضا می کنند، نسبت به دیگران متفاوت است.

برای برطرف کردن این نیازها ، گاهی متقاضی مواد اولیه را دراختیار سازنده وتولید کننده قرار می دهد تا آن کالا تولید شود. این قراردادی است که با عنوان عقد اجاره منعقد می شود. ولی در بسیاری از موارد ، مواد را خود سازنده در اختیار دارد ویاچون با شناختی که نسبت به جنس مواد اولیه و مرغوبیت ونحوه کار با آن دارد، طرفین تمایل دارند ، مواد اولیه را خود تهیه نمایند. در این صورت سازنده با مواد اولیه خود، کار راآغاز می کند ودر پایان کار ، یک باره مبلغ را دریافت می داردیا اینکه درابتدا بخشی را به عنوان بیعانه وبخشی را در حین کار به تناسب پیشرفت کار وبخشی را در پایان پس ازاتقان و اطمینان ا ز انجام کار دریافت می کند و یا اینکه اساساً با توافق یکدیگر پس از ساخت کالا، در اقساط یکسان ویا غیر یکسان ، قیمت کالا به سازنده پرداخت می شود.

البته آشکار است که عقد استصناع مصداقی از قرارداد پیمانکاری است. زیراهنگامی که پیمانکار مواد و مصالح مورد نیاز را خود تهیه می کند وباکار خود، کالای مورد نظر را ساخته وتحویل می دهد؛ عقد استصناع محقق می شود . ولی اگر تنها کار ساخت را انجام دهد ومواد ومصالح به او داده شود؛ عقداجاره اشخاص شکل می گیرد ودر قالب ماده 514 قانون مدنی می گنجد.

منابع :

1 ـ موسویان ، سید عباس، فرهنگ اصطلاحات فقهی وحقوقی معاملات ، تهران ، پژوهشکده پولی بانکی ، پاییز 1387

2 ـ نظرپور ،محمد نقی و محمدی مرتضی « صحت یا فساد عقد استصناع » حق اسلامی (فصلنامه علمی وپژوهشی ) ، سال هشتم/ شماره بیست وهشتم ، بهار 1390

3 ـ اعتمادیان ،فاطمه « عقد استصناع وبررسی ماهیت آن »  کانون (ماهنامه حقوقی کانون سردفتران ودفتریاران) دوره دوم ،شماره 113 ، بهمن 1389

4 ـ جعفرپور ، جمشید ، « عقد استصناع » فصلنامه متین، شماره 3 و4 تابستان وپائیز 1387